Image
Illustrasjon av tre klosser med bokstavene A, B og Č.
Gunnlaug Ballovarre

7. Oamastanmodealla

Sámis leat guokte gievrras giellamodealla anus. Oamastanmodealla lea okta dain. Dát giellamodealla adno mánáide geain lea dárogiella (riikagiella) ruovttugiellan.

Mihttun sámegieloahpahusas ja fálaldagas lea ahte mánát galget oahppat sámegiela ja šaddat produktiiva sámegielagiin. Mánát leat produktiiva sámegielagat go lunddolaččat válljejit sámástit. Gievrras giellamodeallat, sihke oamastan- ja nannemodealla, leat dat beaktileamos vuogit olahit dán mihtu. Giellamodeallat leat reaiddut maid bokte giellaoahpahus oažžu čielga mihtuid, heivehuvvon metodaid ja dát váikkuhit dasa ahte organisatuvrralaš eavttut, diđolaš giellageavaheapmi ja mánáid gielalaš bohtosat árvvoštallot. Buot dát bealit dahket ahte giellaoahpahus oažžu struktuvrra ja šaddá mearrediđolaš. Váldoerohus oamastan- ja nannenmodeallas lea mánáid ruovttugiella. Dát giellamodeallat gáibideaba goabbatge metodaid maid vuođul bargá mánáidgárddis. 

Dán gealbopáhkas beasat eanet lohkat movt bargat oamastanmodeallain, ja movt oamastanmodealla sáhttá doaibmat sihke dievaslaš giellalávgumiin ja oasseáigásaš giellalávgumiin. 
 

Ulbmil páhkain lea ahte dii:

  • oahppabehtet eanet oamastanmodealla birra ja makkár ulbmiljoavkkuide dan sáhttá geavahit. 
  • beassabehtet digaštallat ja suokkardallat geavahehpetgo oamastanmodealla iežadet mánáidgárddis, ja movt dii siskkáldasat sáhttibehtet ovdánahttit oamastanmodealla. 
  • oažžubehtet rávvagiid movt geavahit oamastanmodealla go mánáin mánnájoavkkus leat iešguđetge gielladuogážat. 

Ulbmiljoavkkut:

  • Servvodagas: guovllut gos sámegielsirdin buolvvaid gaskka ii leat doaibman. Guovllut gos lea dárbu ealáskahttit sámegielaid.
  • Joavko- dahje ovttaskas olbmo dásis: Mánáidgárdeoahpaheaddjit geain leat ossodagas mánát geain lea dárogiella (riikagiella) ruovttugiellan, dahje mánát geat fertejit “ođđasit oahppat” sámegiela, go eai leat guhkesáigái gullán sámegiela. 

Doahpagat

Giellaplána
 

 


 

Teach the children to speak the language

Sitáhta dajai Darrell Robes Kipp, ja dát čujuha áibbas konkrehta masa ferte bidjat fuomášumi go galgá eamiálbmot ja unnitloguálbmot mánáide oahpahit giela, vai sii šaddet guovttegielagiin.

30 min

Oamastanmodealla mánáidgárddis

Dán oasis beasat oahpásnuvvat giellabeassimánáidgárddiide, maiddai gohčoduvvon giellalávgunmánáidgárdin, mat gullába oamastanmodellii.

95 min

Movt boahtit johtui oamastanmodealla bargguin

Dán oasis čilget movt dii sáhttibehtet álggahit ja boahtit johttui oamastanmodealla bargguin mánáidgárddis. Dii lehpet juo bargan máŋggain gealbopáhkain mat leat relevánta dan bargui. Maiddai dat guokte maŋemus gealbopáhka, ságastallanstrategiijat ja giellaplánen, leat maid relevánttat go bargabehtet oamastanmodeallain.

115 min